Ακορντεόν για αρχάριους: Πώς διαβάζουμε μελωδία και μπάσα στην παρτιτούρα

Πλήκτρα και κόκκινη φυσούνα ακορντεόν

Στο ακορντεόν, το δεξί και το αριστερό χέρι έχουν διαφορετικό μουσικό μέρος. Σε μια παρτιτούρα με δύο πεντάγραμμα, το επάνω συνήθως δείχνει τη μελωδία που παίζει το δεξί χέρι, ενώ το κάτω τη συνοδεία του αριστερού. Ξεκινήστε εντοπίζοντας τα κλειδιά και στη συνέχεια παρατηρήστε πώς συνδυάζονται τα δύο μέρη και πότε παίζονται ταυτόχρονα.

Το πεντάγραμμο για το δεξί χέρι

Το κλειδί του Σολ στην αρχή του πενταγράμμου καθορίζει το όνομα των νοτών στις γραμμές και στα διαστήματά του. Διαβάζετε τη μελωδία από αριστερά προς τα δεξιά, ακολουθώντας τη σειρά των νοτών. Το σχήμα κάθε νότας υποδεικνύει τη διάρκειά της, ενώ οι παύσεις δείχνουν για πόσο χρόνο το συγκεκριμένο χέρι δεν παίζει.

Για να μη χαθείτε όταν αλλάζετε σειρά, παρακολουθήστε τις γραμμές των μέτρων. Οι νότες που βρίσκονται στην ίδια χρονική θέση στα δύο πεντάγραμμα παίζονται μαζί, ακόμη κι αν ανήκουν σε διαφορετικά χέρια.

Τι διαβάζει το αριστερό χέρι

Στο κάτω πεντάγραμμο συναντάμε συχνά το κλειδί του Φα. Εκεί μπορεί να είναι γραμμένες χαμηλές νότες, συγχορδίες ή ένας συνδυασμός τους. Μια χαμηλή νότα δείχνει ποιο μπάσο παίζεται· μια συγχορδία προσθέτει τη συνοδεία. Μη θεωρήσετε ότι κάθε σύμβολο συγχορδίας ζητά να παίξετε όλες τις νότες της χωριστά: στα ακορντεόν με τυπικά μπάσα υπάρχουν κουμπιά που παίζουν έτοιμες συγχορδίες.

Η γραφή του αριστερού χεριού διαφέρει από έκδοση σε έκδοση. Αν δείτε γράμματα όπως M ή m δίπλα σε νότες, ελέγξτε το υπόμνημα της παρτιτούρας: σε γραφή για τυπικά μπάσα μπορούν να ξεχωρίζουν τη μείζονα από την ελάσσονα συγχορδία. Η θέση μιας νότας μόνη της δεν αρκεί πάντα για να αναγνωρίσετε ποιο κουμπί συγχορδίας χρειάζεται.

Πώς συνδυάζονται μελωδία και συνοδεία

Διαβάστε πρώτα μια μικρή φράση του δεξιού χεριού και βρείτε πού αρχίζει κάθε μέτρο. Έπειτα κοιτάξτε στο ίδιο σημείο του κάτω πενταγράμμου πότε μπαίνει το μπάσο και πότε η συγχορδία. Δοκιμάστε να παίξετε αργά και με τα δύο χέρια μαζί, χωρίς να αλλάζετε ταχύτητα από μέτρο σε μέτρο. Έτσι ακούτε τη μελωδία και τη συνοδεία στον χρόνο που δείχνει η παρτιτούρα.

Για παράδειγμα, σε ένα μέτρο 4/4 κρατήστε ένα Σολ με το δεξί χέρι για δύο χρόνους. Με το αριστερό παίξτε το μπάσο Ντο στον πρώτο χρόνο και τη συγχορδία Ντο μείζονα στον δεύτερο. Το δεξί χέρι κρατά την ίδια νότα όσο αλλάζει η συνοδεία.

Αν η παρτιτούρα περιέχει και πεντάγραμμο φωνής, μην το συγχέετε αυτομάτως με το μέρος του δεξιού χεριού. Οι στίχοι και οι συγχορδίες πάνω από ένα τραγούδι βοηθούν να το παρακολουθήσετε ή να το συνοδεύσετε, αλλά δεν αντικαθιστούν τις γραμμένες νότες για τα δύο χέρια.

Ποια παρτιτούρα να επιλέξετε

Πριν επιλέξετε μια έκδοση, ελέγξτε αν δηλώνει ρητά ότι είναι για ακορντεόν και αν περιέχει πεντάγραμμα στα κλειδιά του Σολ και του Φα. Η παρτιτούρα της «Λούλας» για ακορντεόν περιέχει πεντάγραμμα και στα δύο κλειδιά, ξεχωριστό πεντάγραμμο φωνής, στίχους και συγχορδίες. Στον κατάλογο με παρτιτούρες για ακορντεόν μπορείτε να συγκρίνετε τα περιεχόμενα άλλων εκδόσεων πριν διαλέξετε τραγούδι.

Ακούστε τη «Λούλα» με τον Θέμη Ανδρεάδη και παρακολουθήστε τη μελωδία της φωνής.